Trải nghiệm cuộc sống

“Nếu chẳng một phen sương lạnh buốt/ Hoa mai đâu dễ ngửi mùi hương”.

Đây là hai câu cuối trong một bài thi kệ rất nổi tiếng của ngài Hoàng Bá Hy Vận. Khi ra đi, ngài đã để lại những lời này để khuyến khích chúng đệ tử tu hành tinh tấn. Quả thật, cây mai muốn khoe sắc những ngày xuân thì phải trải qua sự giá lạnh, mưa bão của những ngày mùa đông rét mướt. Lời dạy ấy còn chứa đựng triết lý thâm sâu hơn: “Sự thành công nào cũng có những thử thách nhất định”. Hoa mai muốn làm đẹp cho cuộc đời thì phải chịu đựng một phen lạnh buốt. Một người muốn thành công và có ích cho xã hội cũng cần trải qua những tháng ngày thử thách, gian nan.

Thành công, hai chữ ấy nghe rất giản đơn nhưng không phải dễ. Không thể nào ta không từng thất bại lần nào mà có thể được những điều như ý. Do đó, nhắc thành công là phải nói đến thất bại, từ những thất bại mà ta có được kinh nghiệm, làm nền tảng dẫn đến thành công. Muốn đứng trên đỉnh vinh quang, con người cần có những kiến thức nhất định. Đó là sự tổng hợp của nhiều yếu tố: khả năng sống, cách ứng xử, tính nhẫn nại, sự chuyên cần,... Và những kiến thức ấy cũng chỉ là bài học để từ đó ta trải nghiệm thực tế với cuộc sống. Bằng những bài học từ sự thất bại của bản thân, ta trải nghiệm qua những khốn khổ, thăng trầm, vinh nhục,... Tất cả những điều đó rèn luyện nên một ý chí sắt đá, thành công lúc này mới có thể vững bền và được lâu dài.

Trải nghiệm có một giá trị thiết thực trong hiện thực cuộc sống, vậy trải nghiệm là gì? Đó là một sự kinh qua và tiếp xúc trực tiếp, từ đó có những thấm thía riêng tư, nhờ vậy mà vốn sống và sự hiểu biết cho bản thân tăng trưởng thêm theo ngày tháng. Người có sự trải nghiệm nhiều sẽ thấy rằng mình nhỏ bé và thấp kém đến mức nào, còn người không có sự trải nghiệm khó có thể thấy được điều này. Sự trải nghiệm giúp người ta thấy được giá trị thực của cuộc sống. Nó thật phức tạp chứ không đơn thuần như những gì chúng ta từng được học trong sách vở. Như thế, chúng ta mới thấy được sự hèn kém của mình và sửa đổi, từ đó học hỏi và trang bị thêm những kiến thức, kĩ năng sống phù hợp với tự thân.

Con đường dẫn đến thành công không phải chỉ một ngày một bữa, do đó, trong quá trình chúng ta sống và trải nghiệm, thành công hay thất bại cũng đều là những bài học rất quý giá. Có được nhận thức này, ta sẽ không còn cảm thấy quan trọng về việc được hay mất, thành công hay thất bại. Vì sau những thất bại, ta lại có thêm nhiều kinh nghiệm. Mỗi lần thất bại là mỗi lần ta có cơ hội nhìn lại mình, khắc phục điểm yếu, học tính kiên trì, rèn luyện ý chí,... Ông bà xưa vẫn thường hay nói: “Thất bại là mẹ thành công”. Nhờ những bài học từ những lần vấp ngã, ta lớn lên từng ngày, học được nhiều điều hay, bản thân mình “rất khác” và “rất lạ” so với những ngày đầu tiên chập chững bước vào đời hay lúc mới đặt chân vào đạo. Đôi khi, để thấm thía và cảm nhận sâu sắc về những bài học của cuộc trần thế, ta phải trải qua cái giá “quá đắt ” và  “quá đau”, nhưng còn đứng lên được là còn cơ hội để tiến đến thành công, không gì làm ta thất bại hay nản lòng bằng sự nhụt chí và mất lòng tin vào bản thân mình.

Từ khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành, nếu chúng ta chịu khó nhìn lại để suy ngẫm mới thấy cuộc đời mình đã từng trải qua nhiều quá trình học hỏi. Nhờ những thay đổi rất lớn trong nhận thức, ta mới có được những vốn sống như ngày hôm nay. Khi còn nhỏ, để biết đứng, biết đi, biết chạy, ta cũng phải bị té, ngã u đầu chảy máu, rồi mẹ ta lấy dầu lấy thuốc thoa cho. Để làm được điều căn bản nhất của một con người là đi và đứng, ta phải chịu đầy những thương tích, nhưng nhờ vậy mà ta đứng vững được trên đôi chân của mình, không còn phải tựa nương vào sự ẵm bồng của người khác. Không biết tự lúc nào, sự thành công luôn đi sau thất bại. Nhờ những hy sinh trải nghiệm, ta mới nếm được vị ngọt thành công. Các nhà bác học  trước khi cho ra đời một công trình nghiên cứu vĩ đại cũng phải nhọc công miệt mài làm việc, tự giam mình vào những trang sách, nghiên cứu và thử nghiệm ở những phòng làm việc với một khoảng thời gian dài, trải qua bao nhiêu thất bại mới cho ra một thành quả hoàn hảo.

Nhờ trải nghiệm mà ta rút ngắn được những thất bại lớn trong cuộc đời. Giống như người chơi bài. Những người chơi bài lúc đầu ăn liền liền, nhưng số tiền rất ít, không được bao nhiêu, không bằng để cho số tiền trong ván bài gom thành một số tiền lớn, đến lúc đó người nào thắng thì sẽ ăn được rất nhiều. Trong cuộc đời, nếu chúng ta chỉ quen sống với những thành công nhỏ, đến một ngày thất bại lớn đến với chúng ta lúc đó mình sẽ thấy hụt hẫng và khó chấp nhận. Thay vào đó, nếu ta chịu chấp nhận những thất bại lấy đó làm thử thách để vượt qua thì sau này khi cơ nghiệp có đồ sộ cũng không có ý lơ là.

Chúng ta hãy thử theo dõi quan sát những cây được trồng trong nhà kính. Nhờ môi trường sinh thái phù hợp, cây có hình dáng xanh tốt nhưng rất yếu ớt. Nếu mình đem chúng ra ngoài môi trường tự nhiên, bị giông dập gió vùi, bão tố mưa sa, chắc rằng cây sẽ không sống nổi. Nó không như cội mai già nơi góc sân nhà, âm thầm đâm rễ xuyên qua những kẽ đá để hút chút nước ít ỏi làm nhựa sống. Trải qua bao mùa mưa nắng, lão mai ấy vẫn sống hiên ngang trong thời tiết khắc nghiệt nhất. Để rồi khi những tia nắng cuối đông soi đến, trên những cành cây cằn cỗi, bất chợt xuất hiện những cánh mai vàng rực rỡ, góp sắc khoe hương tô điểm những ngày xuân.

Bên cạch những con người dám đương đầu với thử thách và trở ngại, đâu đó trong cuộc sống, ta cũng bắt gặp những phần tử thích sống dựa dẫm vào người khác. Họ cảm thấy thoải mái trong vòng an toàn mà người khác tạo ra để bảo bọc mình. Họ đâu biết rằng, những chướng ngại dù muốn dù không thì vẫn luôn hiện hữu trong cuộc sống như một quy luật tất yếu. Nếu mình không dám tập đối mặt và vượt qua khó khăn, những bất trắc sẽ bất ngờ xuất hiện, nhấn chìm và nuốt chửng ta trong vô vọng như một con thuyền bị nhấn chìm vào đáy đại dương. Ngược lại, nếu chúng ta dũng cảm đối mặt với những chướng ngại của cuộc đời, thì khó khăn sẽ dễ  dàng được ta khuất phục.  

Lý thuyết và sách vở cách nhau một trời một vực, lý thuyết là một lẽ, còn thực tế sinh động và phức tạp hơn nhiều. Nhưng nếu chúng ta nhìn nhận những phức tạp và chướng ngại ấy như những tác phẩm nghệ thuật, cảm nhận bằng cả tâm hồn, biết ơn chúng vì đã cho mình cơ hội để rèn luyện tự thân, thì những điều đó sẽ cho ta bài học rất quí. Có một câu châm ngôn của phương Tây rất hay: “Thay vì nhìn thấy hoa hồng có gai, ta hãy biết ơn vì nghĩ rằng trên đống gai ấy có vẻ đẹp của hoa hồng”.

Cho dù đời có đối xử như thế nào, ta cũng cần cảm ơn đời vì ta đang hiện hữu! Cuộc đời đem đến cho ta những nốt nhạc thăng trầm, nhờ nó mà ta hiểu được ý nghĩa của cuộc sống trên nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Và biết đâu? Nhờ trải nghiệm qua những lần thất bại, ta có cơ hội và có đủ khả năng giúp đỡ cho nhiều người khi họ đang rơi vào những cảnh khó khăn bi đát. Nhờ đó, ta dễ dàng lắng nghe, thấu hiểu và thông cảm cho người khác hơn. Tinh anh của cuộc đời đâu chỉ là niềm vui hay hạnh phúc, thành công hay tài năng vượt trội, đó còn là những bài học quí giá được rút ra từ sự vấp ngã, từ những khó khăn, cùng cực hay đau khổ của mỗi con người.

Tuệ Minh