Xóa bỏ danh vọng

...Xóa bỏ niệm công danh là không niệm tưởng đến sự nghiệp địa vị, tiếng tăm trong xã hội. “Không chạy theo” là không chen lấn, đấu đá, tranh giành, không xem nó là cứu cánh, là quan trọng, từ đó gắng lo tu tập làm phước lành, ăn chay, phóng sinh, niệm Phật,... đem tất cả công đức hồi hướng cầu sinh về Cực Lạc, vượt thoát sinh tử luân hồi...

Đại sư Liên Trì (1532 – 1612) là Tổ thứ tám trong Liên Tông, húy là Châu Hoằng, họ Thẩm, tự là Phật Huệ, hiệu là Liên Trì, người ở đất Nhân Hòa. Năm 17 tuổi thi đậu tú tài, đỗ thủ khoa liên tục mấy năm liền, mọi người đều đến nhà Minh Trai tiên sinh chúc mừng rầm rộ, ca ngợi không ngớt lời. Tuy nhiên Ngài rất khiêm hạ, nói rằng: “Đều nhờ vào tổ tiên, ông bà giúp đỡ chứ thật ra chẳng có gì cả!”

Vì chữ hiếu với cha mẹ nên đã ưng thuận chuyện lập gia đình cưới cô vợ họ Trương sinh được đứa con trai tên là Tổ Thục. Khi đứa con được 5-6 tuổi bỗng bị bệnh, thời gian ngắn sau thì chết. Thiếu phu nhân than khóc vô cùng thê thảm, không ăn uống gì, lẩm bẩm suốt ngày, người càng xanh xao gầy yếu rồi chết.

Năm 27 tuổi lại nghe theo lời mẹ cưới cô họ Thang làm vợ. Nào hay năm sau cha là Thẩm Đức tiên sinh quy tiên. Vừa mãn tang của cha thì mẫu thân là Châu Thái Phu Nhân cũng đi theo chồng. Trong vòng 13 năm mà bao tang tương, đắng cay xảy đến. Trải qua bao sóng gió, năm 30 tuổi, Thẩm công tử quyết định tìm hướng đi cho mình và làm bảy bài kệ, cấp tốc tu trì thể hiện qua bài kệ thứ tư - Xóa bỏ niệm công danh:

“Công danh khoa bảng

Riêng chiêm ngao đầu

Vui mừng đắc ý tuổi thanh thu!

Ấn vàng ngời tinh đẩu

Danh đẹp thơm trường cửu

Ối chà chà!

Bao nhiêu thanh thiếu

ngưỡng mong cầu

Tóc xanh thành bạch thủ!

Khi tỉnh giấc hoàn lương

Một tiếng cười khan đời mộng ảo

Bởi thế nên đem,

Quý hiểm công danh xóa sạch làu.”

Xóa bỏ niệm công danh là không niệm tưởng đến sự nghiệp địa vị, tiếng tăm trong xã hội. “Không chạy theo” là không chen lấn, đấu đá, tranh giành, không xem nó là cứu cánh, là quan trọng, từ đó gắng lo tu tập làm phước lành, ăn chay, phóng sinh, niệm Phật,... đem tất cả công đức hồi hướng cầu sinh về Cực Lạc, vượt thoát sinh tử luân hồi.

Người có nhân cách đạo đức lẫn tài năng sẽ thành tựu được các công đức viên mãn. Ngược lại, người thiếu tài đức mà cố mong cầu để có danh, thì khi danh đến họ sẽ đau khổ vì nhân cách đạo đức không đủ để thụ hưởng lợi dưỡng có được. Đức Phật dạy: “Này các Tỳ-kheo! Nếu một người ngu có tài khéo léo, hay quyền lực sẽ rất tai hại, vì chính hắn sẽ làm khổ hắn”. Thiền sư Vô Tác cũng đã nói: “Phước ít mà của nhiều thì ắt bị của làm tổn hoại; còn đức mỏng mà quyền cao thì quyền chóng thành tai họa”.

Trong lịch sử Trung Quốc, Trụ nổi tiếng hoang dâm, tàn bạo. Khi mới làm vua, ông ta sắm chén ngọc, đũa ngà, xây Lộc Đài (một ngôi nhà to và cao vút để từ trên đỉnh có thể thưởng ngoạn cảnh vật của đất nước), làm nhà bằng vàng - cửa ngọc lớn ba dặm - cao nghìn thước, chứa rượu thành ao, treo thịt như rừng; trong cung lập chín chợ làm nhà nấu nướng, ăn uống suốt đêm, mổ bụng đàn bà chửa, chặt ống chân người già. Khi chú là Tỷ Cang can thì nổi cơn thịnh nộ giết chú để xem quả tim hiền triết như thế nào. Bấy giờ vua Võ Vương bảo các nước chư hầu rằng: “Nhà Ân có tội nặng không đánh chẳng được! Bèn qua phương đông đánh vua Trụ. Trụ chạy lên Lộc Đài mặc đồ châu ngọc tự đốt mình mà chết.

Lược giải Kinh Hoa Nghiêm của Hòa thượng Thích Trí Quảng có đề cập: “Thắng Nhiệt Bà-la-môn dạy Thiện Tài trèo lên núi đao nhảy vào hầm lửa mà không chết, nghĩa là vào đời không bị núi đao danh lợi đâm thủng, không bị lửa tham dục, tình ái đốt cháy. Sống trong hồng trần mà không tham muốn nên hoàn toàn tự tại, được thể hiện qua gương sáng Trần Nhân Nhân Tông xem ngai vàng là chiếc giầy rách muốn bỏ lúc nào cũng được. Danh là ngôi vua, lợi là cung vàng chẳng cần cả hai; nhưng ở lại ngôi vị vì yêu cầu của số đông, không bị hại vì danh lợi, không bỏ nhưng sống cho hợp tình, không bị chúng tác động mới thực sự giải thoát.” Thời đức Phật còn tại thế, có vị trưởng giả Cấp-cô-độc giàu có, danh vọng địa vị như thế nhưng đến khi đã hiểu đạo thì rất kính tin Tam Bảo, lót vàng hết khu vườn để mua đất xây dựng Tinh xá cúng dường đức Phật và chư Tăng.

Đỉnh cao nhất mà đức Phật dạy là “vô danh”. Chỉ có bậc giác ngộ, chánh niệm trong ba nghiệp được viên mãn mới không bị đắm nhiễm, lậu hoặc, phiền não do thất tình lục dục đem lại. Khen thì vui, chê thì buồn; được thì hân hoan, mất thì buồn tiếc, không chấp nhận. Vì còn sự chấp ngã nên còn luẩn quẩn trong vòng đau khổ. Ngũ dục theo thế gian gồm có: tài, sắc, danh, thực, thùy. Danh đứng thức ba trong ngũ dục và chính là mục tiêu phấn đấu của mọi người, luôn mong mỏi và vươn tới.

Phù Dung đại sư có dạy: “ngộ danh ngộ sắc như thạch thượng tài hoa, kiến lợi kiến danh, như nhãn trung nước tiết” - gặp thanh gặp sắc như trồng hoa trên đá, thấy lợi thấy danh cũng như bụi dính trên con mắt. Lợi danh ta thấy rồi chấp ngã cho là thật, ôm giữ cho nên đau khổ. Bây giờ học Phật rồi biết là giả, huyễn, ảo mộng thì nó đến rồi nó đi, nó vô thường. Như vậy ta không coi nó là của mình thì không sợ mất. Không dính dáng gì mình cả! Như vậy thì giải thoát không bị chúng trói buộc. Vả chăng, “không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời”, thương hải tang điền, vật đổi sao dời, mọi thứ trong đời sống đều vô thường, giả tạm.

Xóa bỏ niệm công danh không chỉ xóa về thân mà cốt yếu là xóa bỏ về tâm, điều đó mới là quan trọng. Xóa bỏ để quay về bồi dưỡng tâm linh, học và tu theo giáo pháp của đức Phật Thích-ca Mâu-ni, đạt được tri kiến của Như Lai, sống vô ngã vị tha, hiện tại và tương lai đều được an lạc.

Thiên Ấn