Tịnh Độ Vựng Ngữ
Đề khởi thoại đầu là công phu khẩn thiết nhất để phát ngộ trong Tông môn. Người tu Tịnh độ thì lấy một câu niệm Phật làm thoại đầu. Đây là pháp vi diệu. Chỉ vì tâm khí thô phù nên chưa thể tương ưng, cần phải âm thầm soi lại, đến khi thế lực cùng cực mới có một tiếng tin tức nơi nhân địa.
2. ĐÁP HỒ CHÂU ĐỔNG TẦM DƯƠNG TÔN BÁ
Tâm vốn không sinh, do duyên hợp mà sinh. Tâm vốn không tử, do duyên tan mà tử.
Dường như có sinh tử nhưng vốn thật không đến đi. Thể hội được điều này thì sống bình thuận, chết an lành, thường lặng lẽ, thường soi sáng. Nếu chưa được như thế, nên buông bỏ toàn thân, thầm thầm trì niệm một câu A-di-đà Phật cầu sinh về Tịnh độ. Giả sử các duyên chưa hết, thọ mạng chưa dứt thì nên niệm Phật gấp bội sẽ có lợi ích lớn.
Người xưa nói: “Pháp môn niệm Phật là thuốc trường sinh của bậc Đại Giác”.
*
3. ĐÁP DƯ DIÊU TÔN CƯ SĨ ĐẠI HÀNH
Nếu tin tưởng Tịnh độ thì xem giáo lý, nên chuyên chú bản kinh A-di-đà Sớ Sao. Còn các kinh khác thì đặt ở sau. Xem kinh A-di-đà Sớ Sao, đừng đọc một mạch hết cả, nên xem chậm rãi nhiều ngày. Bởi nghiền ngẫm nghĩa lý tinh tường, sau đó mới tin sâu Tịnh độ, là môn chính yếu của sự tu hành.
Người xưa nói: “Trong biển sinh tử, niệm Phật là bậc nhất”. Đây quả thật không phải lời giả dối!
*
Đã niệm lớn, niệm thầm, trì niệm Kim Cang đều vô ích mà lại phí tổn. Nay nên trong khi vọng tưởng lăng xăng, chỉ nhẹ nhàng cất lên một tiếng niệm Phật liền dừng, lại xem “người niệm Phật là ai?”.
Lâu dần, niệm khởi lại cất lên như thế, xem như thế. Nếu niệm không khởi thì chỉ nhìn xem. Những việc học văn tự đều nên dừng nghỉ, dừng nghỉ cũng không trở ngại đối với việc học.
*
4. ĐÁP ĐỨC THANH HỨA KHUYẾCH NHƯ CƯ SĨ QUẢNG VIỆT
Ông hỏi về cách dụng công thu nhiếp tâm, quán tưởng hình tượng Phật ngồi hoặc đứng. Những việc ấy đều tùy thời không cố định.
Chỉ thường quán xét về vô thường, nếu người chưa tỏ rõ trần duyên thì không thể làm được. Tuy không thể thường quán, nhưng cũng là có công phu, đừng nên lo lắng.
Vả lại, trong trần duyên khó thành tựu pháp quán ấy, chẳng bằng ngay khi việc học, việc nhà rảnh rang liền âm thầm chấp trì danh hiệu Phật. Chỉ quý mỗi chữ mỗi chữ rõ ràng, mỗi câu mỗi câu thân thiết thì tâm tự thu nhiếp. Nếu lâu ngày không thối lui thì chánh định được thành tựu. Ngay nơi đó tức là quán.
*
5. ĐÁP HỒ QUẢNG LƯU THỦ PHỤC CƯ SĨ QUANG THỰ
Phàm phu buông thả tâm, người mới học Phật thu nhiếp tâm, sau đó mới được tâm. Thu nhiếp tâm không chỉ có một phương pháp, công cao dễ tiến, niệm Phật làm đầu. Người xưa nói: “Học đạo những môn khác như kiến bò lên non cao, niệm Phật vãng sinh dễ như thuận buồm xuôi gió”.
Khi vọng tưởng nổi lên, không cần phải dùng cách gì khác để trừ diệt, chỉ cần cất lên bốn chữ A-di-đà Phật, tận lực đánh đuổi tức là công phu nhiếp tâm, bỗng nhiên tỏ ngộ gọi là được tâm.
*
6. ĐÁP TÔ CHÂU VIỄN TÂM VIỄN CƯ SĨ QUẢNG THỤ
Người sợ chết là chưa tỏ ngộ xưa nay vô sinh. Vốn tự vô sinh, sao lại có tử để mà lo sợ? Song vô sinh không thể dễ dàng mau chóng tỏ ngộ.
Nay, chỉ nên chuyển tâm thành khẩn niệm Phật, lâu dần niệm đến nhất tâm không loạn, tất được khai ngộ. Dù cho không ngộ, nhưng do niệm lực cả đời nên lúc lâm chung tự biết, chết rồi ắt được sinh về Tịnh độ. Cũng như kẻ lưu lạc quê người được trở về cố hương, Phật A-di-đà đưa tay tiếp dẫn vãng sinh, hoan hỷ vô cùng nào có lo sợ gì đâu!
*
7. ĐÁP THIỆU HƯNG TRƯƠNG CƯ SĨ
Xây dựng Tịnh thất cùng tu Tịnh nghiệp, đó là việc cao tột trong thế gian. Song, Tịnh thất không cần phải trang hoàng đẹp đẽ, chỉ cần đủ để tôn thờ tượng Phật, lễ bái, ngồi niệm Phật và đi kinh hành là được rồi. Cũng không cần phải đợi đến khi việc nhà xong hết, sáng ra thì có việc, muốn đợi hết việc thì chẳng khi nào hoàn tất. Ngay trong những lúc ấy mà niệm Phật cũng đã muộn rồi.
Trong biển sinh tử, pháp môn niệm Phật rất là bậc nhất, nên tận tâm thi hành!
8. ĐÁP HƯU NINH BÁ HƯNG DƯƠNG CƯ SĨ QUẢNG AN
Chỗ phân biệt chân và vọng trong kinh Lăng-nghiêm không hề bàn đến. Những việc quán tưởng Tây Phương, chấp trì danh hiệu, hoàn toàn không dính dáng tới.
Tại sao không gió lại nổi sóng, chê pháp môn Tịnh độ là vọng? Nếu nói là vọng thì tọa Thiền cũng vọng, trì giới cũng vọng, giảng kinh cũng vọng, cho đến được đạo Bồ-đề và Niết-bàn cũng là vọng. Nên tự mình nhất tâm niệm Phật, đừng nghi ngờ nữa!
*
9. ĐÁP THÔNG CHÂU TÔN CƯ SĨ QUẢNG LƯỢNG
Ông hỏi lý chân thật xuất thế. Thế gian tức là xuất thế, vậy thì không cần cầu ra khỏi. Chân chẳng phải ở ngoài vọng, vậy thì đâu cần tìm chân. Ý này nếu chưa thể hội thì chẳng bằng nhất tâm niệm Phật. Niệm đến cùng cực thì tỏ ngộ. Ngộ thì không cần bàn luận nữa.
Dầu không đại ngộ nhưng rời khỏi Ta-bà, sinh về Tịnh độ đó tức là xuất thế. Tiêu diệt tạp niệm, thuần nhất chánh niệm, đó tức là lý chân thật.
Nay cũng không lo, ra khỏi hay chẳng ra khỏi, chân hay không chân, chỉ công phu đến nhất tâm thì tự nhiên xong xuôi.
*
10. ĐÁP NGÔ CƯ SĨ ĐẠI TRIỆT
Niệm Phật tức là trì chú. Sau khi niệm Phật đắc lực thì đối trước cảnh mà vẫn bình thản. Phát khởi tư tưởng chán nản xa lìa tức là cánh cửa ban đầu của sự giải thoát. Nhưng trước mắt, làm thế nào được tự tại ngay? Trì niệm lâu ngày, không thối lui, thì tự nhiên có lúc tương ưng.
*
11. ĐÁP TRƯƠNG HẠNH UYỂN CƯ SĨ QUẢNG KINH
Cư sĩ hỏi về lời nói của ngài Vân Môn. Không cần tham cứu lời nói ấy! Ngài Vân Môn nói về sự truyền riêng ngoài giáo lý, Cư sĩ chỉ biết lời Ngài nói, nhưng phải lui bước suy xét dưới gót chân của chính mình, xem là đạo lý gì.
Việc suy xét ấy, nay cũng không khó. Đã tin niệm Phật thì chỉ nhìn lại bên trong xem người niệm Phật là ai? Đó tức là suy xét dưới gót chân rồi. Lâu dần thì như trong Chánh Ngoa Tập nói: “Một việc vi diệu cùng cực rốt sau, không lo gì chẳng được”.
*
12. ĐÁP KIM CƯ SĨ QUẢNG TỤ
Cư sĩ hỏi về quan ải khẩn yếu sau cùng, hỏi về ý chỉ sâu thẳm, hỏi về sự tương ưng với bản địa, hỏi về sự thẳng tắt nêu lên việc này. Đều là những câu hỏi thiết yếu. Nhưng cũng chỉ ở nơi gần gũi mà thôi, trừ tánh biết sáng suốt rõ ràng này ra, đều là không quan trọng, cạn cợt, cành ngọn, quanh co. Thật ra, nếu nhìn thấu suốt ngay nơi một niệm niệm Phật này phát khởi thì bảo đảm việc lớn xong xuôi. Cũng không nên nghe nói như thế liền nghĩ ngợi suy tư, gắng gượng mong được thông suốt. Như thế, trái lại đã bị sai lầm, chỉ cần mỗi niệm cứu xét chân thật, tích lũy sức lực lâu dài, tự nhiên sẽ đạt được. Đó mới là chứng ngộ.
*
13. ĐÁP ĐÀN LÂM QUẢNG NGUYÊN
Kỳ túc chưa thấy rõ ràng không đáng để lo sợ. Bởi lẽ, tâm lực kia thật chưa dùng hết. Nay đã có bệnh cũng không cần miễn cưỡng mà làm, chỉ y theo trong kinh chấp trì danh hiệu, nhất tâm không loạn. Nên giảm bớt mọi duyên, việc nào giảm bớt được lần giảm bớt. Việc bất đắc dĩ, sau đó mới ứng đối. Được vậy, công phu tự nhiên đắc lực.
14. ĐÁP DƯ DIÊU HÀNG THANH THÁI CƯ SĨ QUẢNG PHẠM
Cư sĩ hỏi về ý nghĩa vào sâu một môn. Các vị kia vốn vì môn phái khác nhau mà nói. Nay người niệm Phật thì tham cứu ở ngay nơi việc niệm Phật, vẫn là một môn chẳng phải hai việc. Nếu tham cứu không tiện, cứ trực tiếp niệm Phật cũng được. Như học trò thi cử, thi cả hai môn kinh Dịch và kinh Thi thì thật không thể được, vì không thể thi một lượt hai kinh. Còn như chỉ thi về một kinh Dịch, hoặc đọc văn hay giải thích nghĩa lý, thì đâu thể bảo là thi hai môn. Giải thích nghĩa lý đâu có trái ngược với việc đọc văn mà làm được.
*
15. ĐÁP GIA HƯNG TÔN VÔ CAO CƯ SĨ QUẢNG ỨC
Thời khóa hằng ngày nên ghi trên tờ giấy, vì hiện nay còn bận việc thi cử. Người tu pháp môn Tịnh độ chỉ quý đơn giản, thẳng tắt. Nếu không có thời giờ trì tụng kinh Kim Cang, Văn Quán Âm thì cứ niệm Phật, công đức ấy cũng không ít.
*
16. ĐÁP TRƯƠNG BÁ HỘ QUẢNG ĐIỀM
Vọng niệm là bệnh, niệm Phật là thuốc. Bệnh đã lâu, một viên thuốc không thể chữa lành. Vọng niệm tích tụ, tạm thời niệm Phật không thể tiêu trừ ngay được. Lý ấy như nhau.
Đừng lo vọng tưởng kia lăng xăng, chỉ quý ở chỗ niệm Phật tinh chuyên khẩn thiết. Mỗi chữ rõ ràng, mỗi câu liên tục, dốc lòng trì niệm mới có phần tiến triển. Đó gọi là thật sự ra sức tích lũy lâu ngày, một mai tỏ sáng. Ví như mài chày thành kim, luyện sắt thành thép, nhất định không lừa dối.
Vào đạo nhiều môn, chỉ một môn này rất là thẳng tắt. Không nên lơ là, không nên chểnh mãng!
17. ĐÁP HUY CHÂU NGÔ LÝ LẬP CƯ SĨ ĐẠI CHÂU
Không cần lo tội lỗi nghiệp chướng sâu dầy, không cần nghi căn tánh chậm lụt. Trong kinh nói: “Chí tâm niệm Phật một câu, tiêu diệt tội nặng trong tám mươi ức kiếp”.
Vậy thì, nghi gì nghiệp chướng sâu dầy. Bậc Thánh nhân thuở xưa còn nói: “Có một đường tắt tu hành, chỉ niệm A-di-đà Phật”, thì lo gì căn tánh chậm lụt!
*
18. GỞI TÔ CHÂU LƯU LA DƯƠNG CƯ SĨ
Tôi thường chuyên khuyến khích niệm Phật cầu sinh về Tịnh độ. Đạo này rất diệu rất huyền, cũng rất là giản dị. Nhưng giản dị nên bậc cao minh lơ là.
Nói về sự sinh tử thì chẳng rời một niệm, cho đến muôn pháp thế gian và xuất thế gian đều chẳng lìa một niệm. Hiện nay là dùng niệm này mà niệm Phật, thiết thật gần gũi làm sao! Nếu thấu suốt chỗ niệm này sinh khởi, tức là tự tánh Di-đà, tức là ý Tổ sư từ Ấn Độ sang.
Cho dù không ngộ nhưng nương niệm lực này vãng sinh Cực Lạc. Dứt ngang dòng sinh tử, không còn bị luân hồi, rốt cuộc sẽ đại ngộ thôi.
Mong ông buông bỏ muôn duyên, trong hai mươi bốn giờ mỗi niệm mỗi niệm luôn tự nhắc nhở. Đó là điều mong muốn lớn của tôi!
*
19. GỞI GIANG ÂM PHÙNG QUÂN CƯ CƯ SĨ
Xưa nay, bảy mươi hiếm thấy, trăm tuổi được mấy ai? Hôm nay, trong cảnh xế chiều này, chính là lúc buông bỏ những điều ấp ủ ở trong lòng, nhìn thấu thế gian rõ ràng là một trường hí kịch, có gì chân thật. Chỉ lấy một câu A-di-đà Phật tiêu khiển tháng ngày. Chỉ lấy thế giới Cực Lạc phương Tây làm quê nhà của mình.
Nay tôi niệm Phật, sau này sẽ sinh về Tây Phương. Sao được may mắn như thế! Phát khởi tâm vô cùng hoan hỷ, chớ sinh phiền não. Nếu gặp việc không như ý thì liền xoay chuyển tâm tư, một tiếng Phật này mau chóng niệm lên. Lại hồi quang phản chiếu: “Ta là người trong thế giới Phật A-di-đà, tại sao lại có sự thấy biết giống như người thế tục?”. Đổi giận làm mừng, nhất tâm niệm Phật. Đấy là pháp môn đại giải thoát, đại an lạc của bậc trí tuệ.
*
20. GỞI GIA HƯNG
Con người ở đời, gặp cảnh thuận thì lòng vui thích an ổn, gặp cảnh nghịch thì tâm tư ưu sầu muộn chẳng yên. Song mà, thuận chưa phải là hạnh phúc, nghịch chưa phải là bất hạnh. Nếu ham mê sự thuận lợi thì chẳng phát sinh tâm xuất thế, buồn bã không đắc chí, sau đó mới chán nản sự ràng buộc của cõi đời mà mong cầu giải thoát.
Thế nên, muôn điều đau khổ qua lại ở trước mắt, chỉ dùng trí tuệ chân chính quan sát:
Khổ từ đâu phát sinh? Từ thân phát sinh.
Thân từ đâu phát sinh? Từ nghiệp phát sinh.
Nghiệp từ đâu phát sinh? Từ mê lầm phát sinh.
Do mê lầm mà tạo nghiệp, do nghiệp mà thành thân, do có thân mà chịu khổ. Chỉ cần phá trừ mê lầm thì tất cả đều rỗng lặng. Dám hỏi phương pháp để phá trừ mê lầm? Chỉ cần ở nơi câu thoại đầu mà mình tham cứu, thể hội “người niệm Phật là ai?”. Tiêu tan mối nghi này thì mọi sự mê lầm đều phá vỡ. Nên xét kỹ điều ấy chớ lơ là!
Phải tin, muôn việc đều là nhân duyên đời trước. Không chỉ những việc thuận nghịch, cùng đường, thông thoát, cho đến sự sinh tử đều ném hết xuống biển cả, đừng sinh khởi lo sợ. Thâu nhiếp thân tâm, nhìn lại câu thoại đầu mà mình tham cứu. Nên nhớ kỹ đừng quên!
*
Niệm Phật không chỉ thấy rõ tâm tánh mà còn trị lành các bệnh. Nếu có người khuyên làm đạo thuật thì không cần tin theo, e mất sự thấy biết chân chánh. Thế nên, tôi đặc biệt nói rõ việc này trước.
Thân bệnh đến thế cũng rất nguy, nên đem những điều muốn nói, muốn làm viết hết ra giao cho chồng và cha mẹ, để cho trong lòng không vướng bận, nhất tâm chánh niệm. Nếu thường ngày tin được pháp môn niệm Phật thì có thể dùng mắt tâm soi sáng bên trong, bốn chữ A-di-đà Phật rõ ràng sáng tỏ không gián đoạn. Dù cho hôm nay hoặc ngày mai ra đi cũng được. Hay là không đi, sống đến một trăm hai mươi tuổi cũng được. Đây là lời nói khẩn yếu.
21. GỞI VƯƠNG CƯ SĨ ĐẠI TRÁC
Đã ốm đau nên đặt mình ngoài mọi việc, đồng thời tận tâm buông thân tứ đại này, khiến cho rỗng rang không một vật. Nếu không thể dừng nghỉ hẳn thì tạm thời hãy dừng nghỉ, đợi sau này xử trí. Vọng tưởng mạnh mẽ không thể chế phục nên niệm Phật vài tiếng trấn áp nó.
Sự vinh hoa phú quý ở thế gian chẳng qua cũng là việc trong phút chốc, nguy nan khổ não chẳng qua cũng là việc trong khoảnh khắc, chớp nhoáng liền thành không. Vả lại, muôn việc đều thuộc về nhân duyên thuở trước, sức con người chẳng làm gì được. Mong Cư sĩ tận lực buông bỏ nhất tâm niệm Phật!
*
22. GỞI TẦN MINH TRUNG CƯ SĨ
Pháp môn vô lượng, cốt yếu ở chỗ thấy rõ tâm tánh. Môn chính yếu để rõ tâm không gì bằng niệm Phật. Ngoài giờ đọc sách trước tác, hoặc lúc tâm có phiền não nên ngồi yên niệm Phật, rất có lợi ích. Một niệm ở nơi Phật thì tạp niệm thối lui. Tâm rỗng rang lặng lẽ, mầu nhiệm làm sao! Mong chớ cho là dễ mà lơ là!
*
23. GỞI NGÔ GIANG TẦN NHẬM
Bảo rằng: Xua tan tăm tối, cởi mở sự trói buộc của nghiệp lực. Nếu thể hội được thì tăm tối tức là ánh sáng. Sự trói buộc của nghiệp lực đều là giải thoát. Nếu không thể hội được, chỉ cần luôn luôn nhiếp tâm niệm Phật thì lâu ngày định tĩnh, tự nhiên có thể phát tuệ.
*
24. GỞI NAM THÀNH NGÔ NIỆM TỪ CƯ SĨ QUẢNG DỰC
Vào đạo nhiều môn, nhưng trực tiếp thẳng tắt không gì bằng niệm Phật. Một môn niệm Phật, trên hóa độ người căn cơ bén nhạy, dưới kể cả kẻ ngu mê chậm lụt. Pháp môn này chính là con đường thông trên suốt dưới, đừng đem cái nhìn thế tục mà giao động nghi hoặc.
Xưa nay, các bậc Tôn túc dạy người khán thoại đầu, khởi nghi tình để mong đại ngộ. Hoặc khán chữ “vô” hoặc khán “muôn pháp về một, một về đâu?”, nhưng không phải một pháp mà đầy đủ. Nay thử so sánh, như câu “muôn pháp về một, một về đâu?” và “niệm Phật là ai?” thì rất giống nhau.
Nếu giải quyết xong câu “niệm Phật là ai?” thì “một về đâu?” không cần phải hỏi người khác, tự nhiên thông suốt. Người xưa bảo: “Người niệm Phật muốn tham Thiền, không cần tham cứu thoại đầu nào khác”, chính là ý này.
Niệm Phật vài tiếng, soi lại tự xem người niệm Phật ấy là ai. Dụng tâm như thế đừng lãng quên, lâu ngày tự nhiên sẽ có tỉnh ngộ. Nếu chưa được, thế thì cứ niệm Phật cũng được, khiến cho niệm không rời Phật, Phật không rời niệm. Niệm đến cùng cực, thì tâm rỗng rang, đạo cảm ứng qua lại, hiện tiền thấy Phật. Đó là lẽ tất nhiên.
*
25. GỞI THÁI THƯƠNG VƯƠNG TỬ NGUNG HIẾU LIÊM TRÍ ĐỆ
Vương phủ cao quý là do đời trước tu tập phước đức sâu dầy. Vì sao tôn thể lại vương phải bệnh dữ? Đâu không phải là do nghiệp cũ gây ra? Nguyên nhân của bệnh tật phần nhiều do sát sinh mà có, nên xem trọng việc phóng sinh.
Nay trình bày, việc nhờ chư Tăng thay thế sám hối và tự mình sám hối trong tâm, thật ra, công đức khác xa.
Tôi mong ông để lòng rỗng rang, buông hết tất cả các duyên. Ở trong tâm rỗng rang ấy chỉ niệm một tiếng A-di-đà Phật. Gọi là niệm thì không cần khởi động môi lưỡi, chỉ thầm thầm dùng mắt tâm soi sáng lại, mỗi chữ mỗi chữ rõ ràng, mỗi câu mỗi câu tiếp nối. Từ sáng đến tối, từ tối đến sáng, tâm tâm không gián đoạn.
Nếu có thống khổ nên nhẫn nại chịu đựng, nhất tâm lo niệm Phật. Trong kinh nói: “Chí tâm niệm một câu Phật hiệu, tiêu diệt tội nặng trong tám mươi ức kiếp”.
Thế nên, công đức khác xa.
*
